20 grudnia 2009 r. Regulacje dotyczące właściwości sądownictwa wojskowego
Sądy wojskowe rozpatrują sprawy o przestępstwie i wykroczenia popełniane przez żołnierzy pozostających w czynnej służbie. Jednak, w niektórych przypadkach odpowiadają przed nimi także cywilni pracownicy armii. Kognicja tych sądów (właściwość, czyli zakres kompetencji) jest uregulowana w kodeksie postępowania karnego. Unormowania te nie są jednak w pełni przystosowane do obecnej sytuacji, w której polscy żołnierze coraz częściej wypełniają swe obowiązki poza granicami kraju, gdzie także popełniają czyny zabronione, które przy dotychczasowym brzmieniu przedmiotowych przepisów nie podlegałyby jurysdykcji naszych sądów wojskowych.
Rząd, chcąc tego uniknąć, wystąpił z inicjatywą rozszerzenia ich właściwości poprzez odpowiednią nowelizację k.p.k. Została ona skierowana do Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach. Jej sprawozdanie zaprezentował Izbie poseł Jerzy Kozdroń, podkreślając m.in., że za wprowadzeniem nowych przepisów przemawia rosnąca w ostatnich latach liczba przestępstw popełnianych podczas misji militarnych. Postulowane zmiany nie oznaczają jednak odejścia od dotychczasowej reguły rozstrzygającej o kognicji wojskowych organów wymiaru sprawiedliwości. Będzie o niej nadal decydować czynnik podmiotowo-przedmiotowy, czyli osoba sprawcy i typ przestępstwa, ale obejmować ma większą liczbę spraw.
Założony cel osiągnięto, wprowadzając do art. 647 k.p.k. kilka nowych przepisów, zgodnie z którymi, sądom wojskowym podlegałyby także wszystkie przestępstwa popełnione przez żołnierzy za granicą w trakcie pobytu lub użycia tam Sił Zbrojnych RP. Należy przypomnieć, że zgodnie z ustawą z 17 grudnia 1998 roku, która reguluje m.in. zasady uczestnictwa naszej armii w akcjach poza Polską, chodzi o stacjonowanie wojsk w celu udziału: w konflikcie zbrojnym, dla wzmocnienia sił państwa sojuszniczego lub w misji pokojowej („użycie”) albo w szkoleniach, ćwiczeniach i przedsięwzięciach reprezentacyjnych („pobyt”). Właściwość sądów wojskowych obejmuje również czyny popełnione w tych samych sytuacjach przez cywilnych pracowników wojska (np. tłumaczy). Jednak w przypadku części tych przestępstw, jeśli nie mają one związku z naruszeniem obowiązku służbowego, w razie zwolnienia ich sprawców z czynnej służby lub ustania zatrudnienia sprawy mogą zostać przekazane sądom powszechnym, najpóźniej przed rozpoczęciem rozprawy głównej. Musi to jednak być zgodne z dobrem wymiaru sprawiedliwości.
Konsekwencją przyjęcia tych przepisów jest jednoczesne rozszerzenie właściwości wojskowych organów wymiaru sprawiedliwości na przestępstwa skarbowe oraz wykroczenia. Skutkuje to także dokonaniem zmian w innych aktach prawnych, w tym w regulacjach normujących status Policji.
Nowelizacja Kodeksu postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw ma wejść w życie 1 stycznia 2009 roku.
Kronika sejmowa nr 27(663) str. 3
